+ Załóż konto
Strona główna > Horyzonty > Czarodziejska moc ogrodów
parafrazuje
#parafrazuje
2015-11-23

Good job

6

Czarodziejska moc ogrodów

Jest taka moc, którą trudno ubrać w słowa. Łatwo zaś odczuć ją i zobaczyć, gdy zacznie się patrzeć dalej niźli na pierwszy rzut oka. Łatwo ją też zrozumieć i zacząć korzystać z jej zasobów, gdy się jej zacznie być świadomym. Mimo tego jednak, że nie zawsze udaje się ją świadomie dostrzec, to jednak intuicyjnie każdy wie, jak pozytywny wpływ na człowieka ma przyroda. Nie na darmo po wysiłku, czy to fizycznym, czy też emocjonalnym, szukamy ciszy i spokoju, którą daje nam obcowanie z naturą.

Dlatego tak chętnie wyruszamy tam, gdzie odnajdujemy spokój. Przebywanie wśród lasów, łąk, pól czy w ogrodzie, to odprężenie zielonością traw, wielobarwnością kwiecia, błękitem nieba czy topazem słońca. To ukojenie stonowaną, kojącą i sprzyjającą relaksowi kolorystyką otaczającego naturalnego świata. Przyroda to też najpiękniejsza muzyka. Czymże jednak byłaby wyprawa do lasu bez ptasiego trelu? Jakże straciłby pobyt na łące bez cykania świerszczy czy rechotu żab? O ileż mniejszą wartość miałby pobyt nad wodą bez szumu wiatru w zaroślach czy uspokajającego plusku fal? Kontakt z przyrodą to także cały wachlarz zapachów. To aromat świeżo skoszonego siana, żywicy i igliwia, całej plejady kwiatów na łące, mokrej ziemi. Kto zaś choć raz spróbował leśnych malin czy poziomek prosto z krzaczka, poczuł w ustach krople letniego deszczu, ten nigdy tego smaku nie zapomni. I nie będzie chciał dotykać nic innego, kto na własnej skórze poczuł dywan z mchu w lesie, nurt rzeki, kamienie na leśnej ścieżce, dotyk wiatru czy smaganie źródlanej wody. Ale to nie wszystko! Zmysły połączone z sercem, w zachwycie nad zachodami słońca, tęczą po burzy, rozgwieżdżonym niebem, biedronką na liściu poziomki czy pajęczyną z kroplą wody rozciągniętą wśród trawy, utrwalają te obrazy na długo i dają człowiekowi siły na wiele wiele miesięcy.

I to czynimy intuicyjnie. A wiadomo, że z intuicji wywodzi się każda poważna nauka, chociaż wielu ludzi sądzi, że nauka to proces bardzo racjonalny. A każde odkrycie naukowe to akt irracjonalny, to intuicja, która na koniec okazuje się rzeczywistością. Dlatego też terapeutyczna funkcja natury podkreślana jest przez wielu specjalistów z dziedziny medycyny, psychologii, pedagogiki i innych. Niektóre reakcje natury wobec osób potrzebujących wsparcia w procesie leczenia i rozwoju doczekały się nawet miana metod terapeutycznych. Oczywiście należy zwrócić uwagę, że nie stanowią one same w sobie istoty podejścia rehabilitacyjnego. Jednak w większości stanowią ważny element wspomagający i uzupełniający proces rehabilitacji i terapii.

***

Zaczarowany Ogród

 

Jest takie miejsce zaczarowane,

w gąszczu zieleni sprytnie schowane,

w którym, gdy tylko słoneczko wschodzi

do życia się wszelkie stworzenie rodzi.

 

Zaraz więc pszczółka bzykać zaczyna,

miodku słodkiego szuka w roślinach,

które barwami swymi i wonią

nawet wybrednych wnet rozłakomią.

 

Nagietki żółte, białe petunie

do słonka ciepłego wystawiają dumnie

swe piękne kwiaty wypełnione nektarem

będącym natury przesłodkim darem.

 

Za pszczółką frunie i trzmielik krępy,

okrężnym ruchem z kępy do kępy,

a za nim motyle: i niebieskie, i białe

- w pyłku z tulipanów skrzydła mają całe.

 

Żółtym okiem stokrotka na ten taniec spoziera,

chrząszcz co wyszedł z norki do drogi się zbiera,

pasikonik swe skrzypce nastraja do grania,

kos ukryty w zaroślach gotów do ćwierkania.

 

Biały, pomarańczowy i różowy krwawnik

koszyczkami swymi przyozdabia trawnik,

myszka zaś dyskretnie zza kwiatka się wychyla,

i ciekawie podgląda jak dziecko nad ogrodem się chyla.

Jak delikatnie rączką listki roślin gładzi,

Jak nosek swój maleńki w środek kwiatka wsadzi,

jak językiem, jak pszczółka, nektar słodki smakuje

jak ucha nastawia i życia wśród traw nasłuchuje,

jak bacznie każdą roślinkę z wolna obserwuje,

jak w ręce klaszcze, jak się śmieje i jak się raduje.

 

Taka jest właśnie moc czarodziejska ogrodów,

której nie potrzeba nijakich dowodów,

bo ten, kto w ogrodzie chociaż raz przebywał,

moc tę wszystkimi zmysły otrzymywał,

często nawet nie wiedząc o tym darze ziemi

który każdego w ostoję spokoju zmieni.

Iwona Jędruszczuk

.
Co to jest challenge z nagim selfie.  (opis + fotki)
Robią nagie selfie, ale zakrywają je jednym palcem tak, by nadawało się do publikacji na Instagramie – czyli chowają strefy intymne. Kiedyś takie zdjęcia wyciekały lub były wykradane z telefonów, teraz wklejane są dobrowolnie w ramach #OneFingerChallenge. Nie tak dawno wypłynął #MannequinChallenge, a znudzona młodzież szuka kolejnych wyzwań. Co prawda była w międzyczasie mniejsza lub większa gorączka na takie akcje jak #BackpackChallenge czy #FightingAirChallenge (nie sprawdzajcie tego ostatniego, serio...), ale najprawdopodobniej #OneFingerChallenge (#1fingerchallenge) rozejdzie się szeroko. A dlatego, że dotyczy nagości młodych ludzi.   To przestało już być ...
0
Fizycy kwantowi ożywiają (i uśmiercają) kota Schrödingera
Prawdziwy kot nie może być jednocześnie żywy i martwy, jak stwierdził austriacki fizyk Erwin Schrödinger. Fizyka kwantowa pisze jednak zasady od nowa, co wykazał właśnie zespół finansowanych ze środków UE naukowców.Słynny eksperyment myślowy Schrödingera z kotem w roli głównej pokazał, jak trudno jest zastosować teorię kwantową w realnym życiu. Fotony zachowują się jednak inaczej od kotów. Superpozycja oznacza, że fotony mogą być wszystkim – w każdym stanie i miejscu – jednocześnie. Nie stosują się nawet do reguł przyczynowo-skutkowych, wedle których zdarzenia następują po sobie w określonym porządku przyczynowym. Tymczasem finansowani ze środków UE naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego odkryli nowy ...
0
Rozmowy dopiero co zaczęte...
Swoszowice Zdrój. Scenka rodzajowa: W sali gimnastycznej sanatorium w Krakowie Swoszowicach Zdroju...Pani ćwicząca sprawność rąk rozmawia z panią siedzącą naprzeciw przy ćwiczeniu stóp:- Piękny dzień, jakie śliczne te złote liście, zwłaszcza w słońcu, które dzisiaj nam świeci i przygrzewa...- Ślicznie jest dzisiaj, ale obawiam się, że to tak na osłodę tego, co ma nastąpić...Postanowiłem podzielić się nowiną, na którą rankiem zwrócił mi uwagę kolega Maciej z pokoju;- Czy zauważyły panie kwiaty na kasztanach?- Nie, a gdzie to można zobaczyć - zapytała ta pani usprawniająca dłonie.Prawie na każdym drzewie - odpowiedziałem. Na jednych drzewach ...
1
Coraz więcej uzależnia się od Facebooka
Coraz więcej Amerykanów uzależnia się od portalu społecznościowego Facebook - donosi Agencja France Presse. Z najnowszych ankiet wynika, że w przypadku 34 proc. kobiet w wieku od 18 do 34 lat wejście na Facebooka jest pierwszą rzeczą, którą robią po przebudzeniu.Badania przeprowadzone w maju i czerwcu przez firmę Lightspeed Research dla Oxygen Media wykazały, że 39 proc. z 1,6 tys. użytkowników mediów społecznych w wieku od 18 do 54 lat przyznaje się do uzależnienia od Facebooka. 57 proc. młodych kobiet stwierdziło, że częściej komunikują się z ludźmi za pośrednictwem internetu niż w rzeczywistości, przy czym 31 proc. z nich ...
2
Leksykon filmowy. Film awangardowy cz. 3
Znaczący wkład do historii kina awangardowego wnieśli Rosjanie. W latach dwudziestych wiele nowatorskich rozwiązań wprowadzili m.in.: Dziga Wiertow i Lew W. Kuleszow. Pierwszy z nich przyczynił się do rozwoju filmu dokumentalnego i publicystycznego. Sprzeciwiał się wszelkiej fikcji w dziele filmowym, uznając, że najważniejszym zadaniem kina jest przedstawienie prawdziwego życia. Zastosował on wiele nowych rozwiązań w dziedzinie kompozycji, montażu i ustawiania kamery w czasie filmowania. Do najsłynniejszych dzieł tego reżysera zalicza się: "Szósta część świata" i "Naprzód, Rady!"- dzieła o charakterze propagandowym, prowokujące dzisiaj do pytań o prawdę przedstawionych rzeczywistości, choć niepodważalne pod względem osiągnięć formalnych. Wzbogacenie ...
0
„Albo jesteś ludziom miły, albo kładź się do mogiły
Nadszedł Dzień Edukacji Narodowej, więc nic dziwnego, że w prasie, i ogólnie w mediach pojawiają się materiały mające ilustrować jak jest w oświacie, jak powinno być. Ktoś naświetla swoje racie i atakuje, a inny się broni choćby przez solidarność ze środowiskiem szkolnym. Ja też miękko wszedłem w atmosferę tych dni i zabrałem się do czytania, a nawet komentowania sytuacji. W Belfer blogu jaki znajduje się w Polityce znalazłem opis gorączki przedświątecznej związanej z nagrodami z okazji \dnia Nauczyciela. Komu, za co, sprawiedliwie, niesprawiedliwie... .Jak zawsze było i będzie. Spodobał mi się rymowany apel do nauczycieli, który oddaje ważną w ...
4
więcej

Komentarze

Rydwan
Zgadzam się z twierdzeniem o czarodziejskiej mocy ogrodów.
Trzeba jednak chcieć widzieć, to piękno, tą czarodziejskość.
Zobaczyć, poczuć, to jego życie - bo to nasze życie.
#Rydwan - Zgłoś nadużycie 0 0
Aby dodawać komentarze należy być zalogowanym.
Zaloguj się lub załóż nowe konto
DOWIEDZ SIE WIĘCEJ
Napisz artykuł na Perepele już teraz!

Najnowsze:

Robią nagie selfie, ale zakrywają je jednym palcem tak, by nadawało się do publikacji na Instagramie – czyli chowają strefy intymne. Kiedyś takie zdjęcia wyciekały lub były wykradane z telefonów, teraz wklejane są dobrowolnie w ramach #OneFingerChallenge. Nie tak dawno wypłynął #MannequinChallenge, a znudzona młodzież szuka kolejnych wyzwań. Co prawda była w międzyczasie mniejsza lub większa gorączka na takie akcje jak #BackpackChallenge czy #FightingAirChallenge (nie sprawdzajcie tego ostatniego, serio...), ale najprawdopodobniej #OneFingerChallenge (#1fingerchallenge) rozejdzie się szeroko. A dlatego, że dotyczy nagości młodych ludzi.   To przestało już być ...
0
Prawdziwy kot nie może być jednocześnie żywy i martwy, jak stwierdził austriacki fizyk Erwin Schrödinger. Fizyka kwantowa pisze jednak zasady od nowa, co wykazał właśnie zespół finansowanych ze środków UE naukowców.Słynny eksperyment myślowy Schrödingera z kotem w roli głównej pokazał, jak trudno jest zastosować teorię kwantową w realnym życiu. Fotony zachowują się jednak inaczej od kotów. Superpozycja oznacza, że fotony mogą być wszystkim – w każdym stanie i miejscu – jednocześnie. Nie stosują się nawet do reguł przyczynowo-skutkowych, wedle których zdarzenia następują po sobie w określonym porządku przyczynowym. Tymczasem finansowani ze środków UE naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego odkryli nowy ...
0
Swoszowice Zdrój. Scenka rodzajowa: W sali gimnastycznej sanatorium w Krakowie Swoszowicach Zdroju...Pani ćwicząca sprawność rąk rozmawia z panią siedzącą naprzeciw przy ćwiczeniu stóp:- Piękny dzień, jakie śliczne te złote liście, zwłaszcza w słońcu, które dzisiaj nam świeci i przygrzewa...- Ślicznie jest dzisiaj, ale obawiam się, że to tak na osłodę tego, co ma nastąpić...Postanowiłem podzielić się nowiną, na którą rankiem zwrócił mi uwagę kolega Maciej z pokoju;- Czy zauważyły panie kwiaty na kasztanach?- Nie, a gdzie to można zobaczyć - zapytała ta pani usprawniająca dłonie.Prawie na każdym drzewie - odpowiedziałem. Na jednych drzewach ...
1
Coraz więcej Amerykanów uzależnia się od portalu społecznościowego Facebook - donosi Agencja France Presse. Z najnowszych ankiet wynika, że w przypadku 34 proc. kobiet w wieku od 18 do 34 lat wejście na Facebooka jest pierwszą rzeczą, którą robią po przebudzeniu.Badania przeprowadzone w maju i czerwcu przez firmę Lightspeed Research dla Oxygen Media wykazały, że 39 proc. z 1,6 tys. użytkowników mediów społecznych w wieku od 18 do 54 lat przyznaje się do uzależnienia od Facebooka. 57 proc. młodych kobiet stwierdziło, że częściej komunikują się z ludźmi za pośrednictwem internetu niż w rzeczywistości, przy czym 31 proc. z nich ...
2
Znaczący wkład do historii kina awangardowego wnieśli Rosjanie. W latach dwudziestych wiele nowatorskich rozwiązań wprowadzili m.in.: Dziga Wiertow i Lew W. Kuleszow. Pierwszy z nich przyczynił się do rozwoju filmu dokumentalnego i publicystycznego. Sprzeciwiał się wszelkiej fikcji w dziele filmowym, uznając, że najważniejszym zadaniem kina jest przedstawienie prawdziwego życia. Zastosował on wiele nowych rozwiązań w dziedzinie kompozycji, montażu i ustawiania kamery w czasie filmowania. Do najsłynniejszych dzieł tego reżysera zalicza się: "Szósta część świata" i "Naprzód, Rady!"- dzieła o charakterze propagandowym, prowokujące dzisiaj do pytań o prawdę przedstawionych rzeczywistości, choć niepodważalne pod względem osiągnięć formalnych. Wzbogacenie ...
0
Przystanki  autobusowe  w  Kielcach.   Kolejny  Miś.
2015.08.21„Pod prąd" - KRÓTKO na TEMAT. Może się mylę, lecz widzę to tak (inaczej) !Polska nie jest w ruinie - Przystanki autobusowe w Kielcach.Kolejny Miś.Pokarzcie mi kraj w ruinie, który stać na budowę przystanku autobusowego za ponad 400 tysięcy zł. Ba. Jakikolwiek kraj, gdzie bezmyślnie, bez konsekwencji, wydają publiczne (NASZE) pieniądze.Cała inwestycja związana z budową 81 wiat pochłonie 32 miliony złotych, z tego Unia Europejska daje 85 %.P.S.Polska nie jest w ruinie. Mamy ładne przystanki, banki, hotele, itp..Od jakiegoś czasu w mediach zaczęła pojawiać się reklama z informacją, „KOCHAM POLSKĘ". Ktoś ...
0
Dziewczyny 8 rad jak przetrwać euro!
Zaczęło się. Euro 2016. Przez następny miesiąc faceci nie będą sobą. Spokojni i wyluzowani zamienią się w psychicznych nerwusów. Kulturalni w wulgarnych. Partnerzy we władców telewizyjnego pilota. Jestem takim typem kobiety, która towarzyszy swojemu facetowi przy oglądaniu meczu. Razem z nim krzyczę, piszczę i skaczę, a nawet przeklnę, że sędzia to.. kalosz. Piwska nie piję, ale za to poziom emocji i endorfin mam tak wysoki, że procenty w tym wypadku by mnie już zabiły. Myślę, że to dlatego, że mój tata nie miał syna. Miał cztery córki. I to my brałyśmy czynny kibicowski udział we wszystkich rozgrywkach piłkarskich. Tak już ...
5
O kinie...nieobiektywnie: cz. 92 - Zelig
92. Zelig – 1983 Gatunek: Komedia, Dokumentalizowany MOJA OCENA: 7/10 (DOBRY)           POLECAM!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! To jeden z najlepszych filmów Woody Allena. Niby komedia, a nikczemnie przenikliwa, w swojej prostocie na tyle prawdziwa, że aż bolesna. Allen śmieszy, czaruje żartami na absurdalnym poziomie, opowiada historię mało poważną, wypada rzec nawet – fantastyczną.Jednak jego kino ma to do siebie, że pod powłoką humorystyczną kryje się gorzka refleksja, głęboka prawda o istocie ludzkiej, bynajmniej nieśmieszna. Powstały w 1983 roku „Zelig" to, jak się zdaje, zabawa z formą, ot ciekawe ćwiczenie stylistyczne, trochę na modłę tradycyjnych parodii filmowych (tutaj wszelkich ...
0
Ferria Libre czyli plac targowy
Często robiąc swoje zakupy, szczególnie te owocowo-warzywne, myślę o starych płacach targowych w naszym kraju. Odbywały się one przede wszystkim we wtorki i w piątki i można na nich było kupić niemal wszystko. Dzisiaj nie ma już tych miejsc, zastąpiły je codzienne hale targowe. One też już nie spełniają tej samej funkcji co kiedysiejsze place targowe bo zaopatrzenie w sklepach detalicznych też się zmieniło, często oferując dokonanie kompletnych zakupów pod jednym dachem. W Cuence nie ma jeszcze tak popularnych na zachodzie i w Polsce galerii, aczkolwiek i tu ten trend zaczyna powoli się pojawiać. W dalszym ciagu ...
0
Z trasy
Mamy koła i kółka.Matka z córką są w spółkach.Wczasy zawsze spędzają w Egipcie.Wszystko ma swoją cenę.Walczą: mormon z buszmenem,uwikłani w partyjnym konflikcie.Powolutku czas płynieporażkami w Londynie.Słońce grzeje nas wszystkich równiutko.Co uczynić z tą blachą,gdy świdruje po czachązaprzeczenie przyczynom i skutkom.Szybki uścisk od ToliBolka łeb strasznie boli.Za gorąco jest dzisiaj na ryby.Ciężko nawet psu w budzie.Mało kupują ludzie.Wszystko dzieje się jakby na niby.Oligarcha z Gazetyznów ujawnia sekrety,że Gazetę cytuje internet.Wakacyjny brak kasylato zawrócił z trasy.Zwroty będą nad ...
0
Dojrzałość emocjonalna?
Inteligencja emocjonalna to podstawa dobrych i trwałych relacji – nie tylko z innymi, ale także ze sobą.   Jak reagujesz na próby zranienia Cię: przykre słowa, obelgi, złe zachowania?Złością? Frustracją? Buntem?Czy jest tu miejsce na empatię?Zastanów się, dlaczego Twoja reakcja jest właśnie taka. Może odbierasz słowa i czyny innych zbyt personalnie? Traktujesz jak zagrożenie? A może uważasz, że MUSISZ stale stawać w swojej obronie, bo gdzieś w środku czujesz, że ten ktoś ma trochę racji? Może masz zaniżoną samoocenę lub nie czujesz się dość dobry?Jak myślisz? ...
1
Prawo ulicy - sezon 1 (oryg. The Wire - 2002)
Akcja serialu dzieje się w Baltimore, mieście w którym rządzą gangi narkotykowe, korupcja i panuje bieda. Główny bohater Jmmy McNulty to błyskotliwy i nieprzeciętnie inteligenty detektyw. Ze względu na swoje niestandardowe działania często popada w niełaskę u swoich szefów. Wraz ze swoją zawodową partnerką Shakimą Greggs są policjantami z powołaniem, zrobią wszystko, aby przestępcy odpowiedzieli za swoje zbrodnie. Gdy jeden z miejscowych dilerów narkotykowych zostaje oczyszczony z zarzutów o popełnione morderstwo, Jimmy postanawia działać na własną rękę. Wraz Shakimą, która jest jego jedynym sojusznikiem, wytacza prywatną wojnę narkotykowym baronom. Dwójka nieustraszonych partnerów stojących zawsze po stronie ...
1
Palec w sandale
Zwykła apatiaupalnych dni.-Niechęci matnia.Rozumek śpi.Palec się tylkorusza w sandale.Utkwiło szpilkąsłowo w upale. Ultrafioletupotężna dawka,a dla poetów –zielona trawka.Kryjówka w cieniui słów golizna.Radość w milczeniu.Żar na spuściznach. Bezruch, stagnacja,skołkowacenie.Słoneczna spacjawciśnięta w ziemię.Zdjęte koszuleporywów wszelkich.Ukryte w mulewierszy muszelki. ...
1
"Polacy nie gęsi i swój język mają", tylko...
"Polacy nie gęsi i swój język mają", tylko o niego wcale nie dbają   Czasami aż boli głowa i robi się niedobrze, gdy czyta się niektóre komentarze młodych ludzi na Facebook'u lub słucha się ich rozmów w komunikacji miejskiej."Zajebiście", "no jebłam", "i chuj", "pierdolisz" i tym podobne słowa weszły do słownika języka polskiego tego mówionego tak swobodnie jak "oki" czy "spoko". A przecież jakby nie było są to wulgaryzmy, które w ustach młodych ludzi brzmią szczególnie odrażająco. Ja wiem, ze klawiatura tabletu lub smartfona wszystko przyjmie, ale nie wolno zapominać, że to co mówimy i piszemy daje o nas świadectwo. ...
2
Nocne gadanie
Gdzie wdowa do wdówki pisze - Kochana...Znasz moje smutki, samotny dom.Dzionek był krótki, teraz do ranaopowiadaj mi historię swą. Baju, baju, baju.Baju, baju, baju.Plotą.Gadu, gadu, gadu.Gadu, gadu, gadu.Tną.Baju, baju, baju.Baju, baju, baju.Gniotą.Gadu, gadu, gadu.Gadu, gadu, gadu.Ślą. Tak się noc plącze z nosem w ekranie.Słyszy, że ona teraz nie z nim.Trzeba jej jutro wpisać uznanie,a jego obśmiać - pewnie - czort z nim! Baju, baju, baju.Baju, baju, baju.Plotą.Gadu... itd Nie piszą o tym przecież w gazecie,Nie powie tego Ci przecież nikt,ale kochana ...
0
Sarah Hilary - "W obcej skórze"
Na okładce widzimy napis: "Najlepszy kryminał 2015 roku w Wielkiej Brytanii". Zwykła zachęta dla przyciągnięcia czytelnika, czy coś więcej? To pierwszy tom z cyklu traktującego o zagadkach , jakie rozwiązuje Marnie Rome - inspektor. Dodam, że jest to debiut autorki. Sama historia od początku wydaje się być niezwykle emocjonująca. W środku Londynu, w ośrodku dla ofiar przemocy domowej dochodzi do próby morderstwa. Na pozór sprawa wydaje się być jasna, nie wymagająca wielkich zabiegów celem jej rozwiązania, ale czas pokazuje, że jest zupełnie inaczej. Inspektor Marnie Rome i jej partner Noah Jake poznają ciemne strony ludzkiej psychiki, ...
0
Dlaczego potrzebujemy witaminy D jak słońca?
Każdy wie, że witamina D jest nam niezbędna do prawidłowego funkcjonowania. Ale dlaczego właściwie? Witamina D3 z K2 to duet pełen życia. A dlaczego przyjmować te witaminy razem? Ponieważ działają synergicznie i tworzą doskonały duet  – aktywizują się nawzajem. To dzięki nim odpowiednio wchłania się magnez i wapń, a Twoje ciało jest pełne energii! Obie witaminy biorą udział w dostarczaniu wapnia we właściwe miejsce w organizmie – czyli do zębów i kości. Dzięki temu można zapobiec groźnemu paradoksowi wapnia, kiedy to wapń osadza się w niewłaściwych miejscach i dostaje się do tkanek miękkich, czyli np. tętnic, co prowadzi do bardzo ...
3